• Expedition Blogs
    • Expedition Iceberg Alley
    • Expedition Aeolex II
    • Expedition Greenland
    • Expedition Colombia
    • Expedition Lake Challa
    • Expedition Baltic Sea 2016
    • Expedition Aeolex
    • Expedition Edgeøya
    • Expedition Arctic Ocean
    • Expedition Arctic Ocean (photos)
    • Expedition Baltic Sea (NL)
    • Expedition Baltic Sea
    • Expedition Black Sea 2015
    • Expedition Black Sea
    • Expedition Himalaya
    • Expedition Mexico (NL)
    • Expedition Spitsbergen
    • Expedition Spitsbergen (NL)
    • Expedition Winterswijk
    • Expedition Zandmotor
  • Sustainability Blog
  • PalaeoBlog
  • Doctor Bodemvocht
  • Student Blogs
    • Exchange Down Under
    • Expedition Cambodia (NL)
    • Excursie Narsaq, Groenland
  • About this blog
    • Studying Geosciences
  • Blog
Volg ons
  The world of Geosciences

IJs als toetje

9/7/2017

2 Comments

 
Op de laatste dag hadden we een pick-up tot onze beschikking en hadden we de mogelijkheid om behalve de monsters uit Sandflugtdalen ook enkele tientallen kilometers verder richting de IJskap te rijden. Het gehele landschap staat hier in het teken van het ijs: gepolijste bultrotsen, morene en smeltwater terrassen. Het was prachtig helder weer, en hoe dichter we bij de IJskap kwamen, hoe kouder het werd. Hier en daar zagen we rendieren en muskusossen in de toendra, maar het meest indrukwekkend was toch wel die massieve ijskap, die als een bulldozer het puin in de vorm van enorme morenewallen tot over de toendra voor zich uitduwt. Het ijs zelf is langs de randen grauw en grijs, door de grote hoeveelheden morene materiaal aan de basis van het ijs, en het afsmelten van jongere, schonere, ijs- en sneeuwlagen. En ook vlak naast die enorme Groenlandse IJskap groeit nog een dwergberk, de meeste blaadjes zijn al gevallen, hier is het al bijna winter.
We kunnen terugkijken op een geslaagd veldwerk waar we op verschillende plaatsen bladmateriaal van groeiseizoen 2017 hebben kunnen verzamelen. Daarnaast hebben we ook materiaal kunnen verzamelen dat inzicht zal geven op de lengte van het groeiseizoen in het verleden. Een conclusie voorafgaand aan het laboratoriumonderzoek in de komende maanden kan alvast worden gegeven: Expeditie Groenland geslaagd!  
2 Comments

Kangerlussuaq en Sandflugtdalen

9/7/2017

0 Comments

 
In het gebied tussen de Groenlandse IJskap en de weinig inspirerende plaats Kangerlussuaq, gebouwd rondom de vroegere luchtmachtbasis, bevinden zich vele meertjes en veentjes. Op ongeveer een uur lopen van KISS in de richting van het radarstation boven de Ravneklippen, zijn een paar mooie kleine meertjes die in een dal liggen dat vol staat met dwergberk. Hier hebben we in de randzone van de meertjes opnieuw een pakket veen vol met bladresten kunnen bemonsteren. Verderop in Sandflugtdalen hebben we in een ander type afzettingen bladresten bemonsterd. Deze afzettingen zijn gevormd door de wind. Zand, door de oostenwind vanuit het brede smeltwaterdal opgewaaid, vormt hier duinen, die worden ingevangen door de vegetatie, in dit geval bestaande uit wilgen of dwergberken. Eerder onderzoek vanuit het departement Fysische Geografie was gericht op deze duinvorming en is verricht door o.a Ward Koster, Jos Dijkmans en Nico Willemse. Op basis van de gegevens van Nico Willemse hebben we de locaties gevonden waar bladresten van de dwergberk als laagjes bewaard zijn gebleven in de duinafzettingen. Het gebied heeft hier meer het karakter van een poolwoestijn, het is hier koud en droog, waardoor organisch materiaal goed bewaard blijft.
​
0 Comments

Van Disko naar Rock & Roll

9/4/2017

0 Comments

 
Het is gelukt om nog een vlucht te boeken van Ilulissat naar Kangerlussuaq, en zelfs nog om in Ilulissat een hostel te boeken voor een nacht. De geplande aankomst in Kangerlussuaq is van vrijdagmiddag naar zaterdagavond verlaat. Dat levert ons uiteindelijk anderhalve velddag minder op om in Kangerlussuaq onze monsters te verzamelen. Het duurde even voor de boot er was, maar uiteindelijk zaten we met nog 6 anderen op de langzame boot, die blijkbaar nog wel door de golven Disko had weten te bereiken. Het werd een lange en bijzondere tocht, waarbij het bootje zich dansend en rollend over 100 km open zee tussen de ijsbergen door in de richting van het vasteland verplaatste. De volgende dag in Ilulissat hebben we maar als verplichte rustdag ingepland, met een prachtige wandeling naar het ijsfjord.  
Terwijl we op de luchthaven onze bagage in de ochtend in de kluisjes stopten, werden we nog verrast door de aanwezigheid van oud-studente Keechy Akkerman. Keechy is inmiddels in Engeland als PhD student aan haar proefschrift bezig, en was voor haar onderzoek in Groenland. Bij de aankomst ’s avonds laat in het containergebouw van Kangerlussuaq International Science Support, bleek daar nog een oud-studente aanwezig te zijn, Ingeborg Klarenberg, die inmiddels als PhD student aan haar proefschrift in IJsland werkt en voor een conferentie in Groenland is. Erg leuk om te zien hoe de studenten uitzwermen over de wereld, en dat je elkaar dan treft in Groenland!
​
0 Comments

Een mooie boorkern en de Disko discordantie

9/1/2017

1 Comment

 
Gisteren kwam er een eind aan de bui van 3 dagen en werd het zowaar weer droog, en dus prettig veldweer om een veenkern te steken! Omdat het grootste deel van Disko bestaat uit vulkanische afzettingen die niet alleen mineraalrijk, maar ook relatief poreus en dus goed doorlatend zijn, zijn er relatief weinig meerafzettingen (te droog) en veenafzetingen (droog en hoge decompositie). De plateaubasalten stammen uit het Paleoceen en zijn enkele tientallen miljoenen jaren oud. Onder dit pakket afzettingen, waarin prachtige erosiepatronen te zien zijn, bevinden zich metamorfe gesteenten, voornamelijk gneiss, uit het Proterozoïcum, ca 2.5 miljard jaar oud. Uit de tussenliggende geologische tijd zijn er geen gesteenten aanwezig, en het Arctic Station bevindt zich ongeveer op dit contactvlak: de “Disko discordantie”. De metamorfe gesteenten hebben het voordeel dat ze mineraalarm, relatief zuur en ondoorlatend zijn, dus bij uitstek geschikt als ondergrond voor veenvorming. In het gebied ten westen van Qeqertarsuaq, bij de Lyngmarksbugt, hebben we een mooi veentje kunnen bemonsteren, waaromheen ook veel dwergberk aanwezig was. Het pakket is ca 90 cm dik, en we verwachten daarin een paar duizend jaar terug te kunnen gaan in de tijd, dus ook wat dat betreft: missie geslaagd.
Vandaag zouden we terug gaan naar Kangerlussuaq, maar de snelboot vaart niet naar Ilulissat vanwege te hoge golven, we zijn omgeboekt naar de langzame boot (6 uur varen), en missen onze vlucht. Nu snel proberen iets te regelen voor overnachting in Ilulissat en een volgende vlucht naar Kangerlussuaq…  
​
1 Comment

Veldwerk in het herbarium

8/30/2017

0 Comments

 
De grote soortenrijkdom is de reden dat hier in 1906 het Arctic Station is neergezet, van waaruit voornamelijk veel biologisch onderzoek wordt uitgevoerd. Sinds de beginjaren van het arctisch onderzoek, is er veel aandacht geweest voor het verzamelen van planten voor het herbarium van de Universiteit van Kopenhagen door in eerste instantie Morten Porsild. En zeker ook hier in het Arctic Station is nog steeds een verzameling planten, die goed gedocumenteerd is, ondergebracht in het laboratorium gebouw. Door de vele sneeuwval in de afgelopen winters is het dak van het gebouw doorgezakt waardoor men op dit moment het laboratorium gesloten heeft en werkt aan een nieuw dak. Het herbarium is nog wel toegankelijk, en omdat het nog steeds stevig regende zijn we vanochtend op veldwerk in het herbarium geweest waar Fabian en Rike bladeren hebben gemonsterd van goed gedateerde berken en wilgen die vanaf het begin van de 20e eeuw netjes gedroogd en gedocumenteerd zijn opgeslagen. Dit levert een unieke dataset van de veranderingen in de bladmorfologie, gekoppeld aan de meteorologische gegevens die gedurende dezelfde periode zijn bijgehouden.
0 Comments

Kleuren in de toendra

8/30/2017

0 Comments

 
Door de herfstkleuren ziet het er, ondanks het regenachtige weer, vrolijk uit in de toendra. De dwergberken staan in vuur en vlam, en geven een prachtig kleurcontrast met de andere planten, die soms nog groen zijn, maar ook gele en rode kleuren vertonen. Met de licht geel-groen gekleurde korstmossen en de paars-blauwe bessen, een soort bosbes (Vaccinium uliginosum), op de donkere basalt ondergrond lijken de kleuren juist nu het nat is nog helderder. De mineraalrijke basalten vormen daarnaast een goede voedingsbodem voor de planten, waardoor het ondanks de barre omstandigheden, dicht begroeid is op Disko Island. Daarnaast zijn er ook veel paddenstoelen, waarbij met name de ‘tijgerbolletjes’ overal in de toendra rondslingeren. De ijzerrijke ondergrond levert verder ook de bron van het rode sediment dat bij grote afvoeren van de Røde Elv, niet alleen de rivier maar ook het zeewater plaatselijk rood kleurt.
0 Comments

Monstername in de permafrost

8/29/2017

0 Comments

 
​Vanaf het Arctic Station is het een klein uurtje lopen naar het onderzoeksgebied, waar ook de meetplots zijn. Er is op dit moment ook een groep Duits-Tsjechische micro-biologen aanwezig, die monsters van de bodem nemen voor onderzoek naar bacteriële activiteit boven en in de permafrost. Zij graven daarvoor kuilen in solifluctielobben, en wij zijn gisteren met hen het veld in gegaan om ook in deze kuilen monsters te verzamelen uit de permafrost laag. Het was bijzonder om te zien dat zich zowel boven als onder een laag van solifluctiemateriaal een veenlaag bevond. Deze lagen bevatten mogelijk ook bladresten van de dwergberk, en zijn dus prima geschikt voor het onderzoek van Fabian, die gisteren ook zijn eerste drone-vlucht heeft gemaakt. Gedurende de dag begon het te regenen en de verwachting is dat het ook de komende dagen doorzet, met een temperatuur van ca 5 graden Celsius, en dat terwijl op hetzelfde moment in Nederland opnieuw een tropische dag werd geregistreerd. Vanochtend zijn we in de regen het veld in gegaan en hebben we nog wel monsters kunnen nemen van de bovenste veenlaag boven de permafrost. Goede kleding is in deze omstandigheden van levensbelang dus gaan we volledig ingepakt het veld in, waarbij ook mijn expeditie-jas van de sees expeditie opnieuw zijn dienst kon bewijzen.
0 Comments

Permafrost

8/29/2017

0 Comments

 
Op verschillende plaatsen in het onderzoeksgebied zijn duidelijke aanwijzingen voor de aanwezigheid van een bevroren ondergrond, permafrost. Gisteren konden we dit al in de verkennende boringen zien, waarbij we soms op 30 cm diepte al in het ijs of de keihard bevroren bodem kwamen. In de active layer, de ontdooide laag bovenop de permafrost, vinden allerlei bewegingen plaats doordat de grond in de zomer als het ware vloeibaar wordt. Op de hellingen gaat het dan stromen (solifluctie), maar ook in de vlakkere gebieden vinden allerlei bewegingen plaats, meestal onder invloed van een al dan niet aanwezig vegetatie dat voor isolatie zorgt, of verschillen in korrelgrootte en watergehalte. Op de natste plaatsen onder in de dalen is er zoveel water aanwezig dat vorstheuveltjes kunnen ontstaan met een kern van ijs. Deze variatie levert bijzondere patronen op, waarbij ook hoogteverschillen ontstaan die direct gevolg hebben voor de vegetatie, waarbij planten die niet van natte voeten houden, op de hogere bulten of ruggen groeien, terwijl de nattere soorten zich in de laagtes kunnen handhaven. 
0 Comments

De eerste velddag, verkenning van de meetplots

8/27/2017

0 Comments

 
Na aankomst in de haven van Qeqertarsuaq zijn we eind van de ochtend direct het veld ingegaan naar de meetplots van de Universiteit van Kopenhagen, waar Daan ook zijn experimenten heeft gedaan onder gecontroleerde groeicondities. Fabian heeft de eerste bladmonsters verzameld, en we zijn alvast gaan voorprikken in de veentjes en langs het meer, verderop in het dal. De eerste blaadjes zitten inmiddels tussen de herbarium platen. Bij de verkennende boringen bij het meer achter de meetplots waren we niet zo gelukkig, het meer blijkt erg ondiep en in de veenbulten zit de top van de permafrost op ca 30 cm. Maar voor een eerste halve velddag hebben we niets te klagen, zeker met het prachtige weer, de schitterende kleuren en het betoverende landschap. Morgen is er weer een dag, en de verwachting is dat dit daarna ook weer het geval is.
​
0 Comments

In vier etappes naar Disko (Qeqertarsuaq)

8/27/2017

0 Comments

 
Vanaf Kopenhagen, waar Daan Blok zich bij ons voegde, vertrokken we richting Groenland. De vlucht naar Kangerlussuaq bood een fantastisch uitzicht over een uitgestrekte witte vlakte: wolken. Pas bij de landing op Groenlands grootste vliegveld konden we een glimp van het fantastische landschap opvangen. De vlucht van Kangerlussuaq naar Ilulissat verder naar het noorden liet ons helaas eenzelfde uitzicht zien, pas vlak bij Ilulissat trok de bewolking open en zagen we de ijsbergen in in het fjord. De boot naar Disko vertrok zondagochtend om 7:00, dus het einde van de middag konden we nog volop genieten van de massas ijsbergen die vanaf de Groenlandse IJskap richting Disko Bugt worden aangevoerd, terecht UNESCO werelderfgoed. In de vroege ochtend zijn we met de boot naar de zuidpunt van Disko gevaren waar we inmiddels in het onderzoeksstation zijn ingekwartierd. De snelle boot voer met een snelheid van ca 50 km per uur in twee uur tussen de vele ijsschotsen door.
0 Comments
<<Previous

    Author

    Wim Hoek is docent-onderzoeker aan de Faculteit Geowetenschappen.

    Archives

    September 2017
    August 2017

    Categories

    All

    RSS Feed

Powered by Create your own unique website with customizable templates.